Backstage | बॅकस्टेज

Backstage | बॅकस्टेज – भारताच्या आर्थिक सुधारणा प्रक्रियेचा आतला प्रवास

भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या परिवर्तनामागील आतल्या घडामोडींचा वेध घेणारे महत्त्वाचे आत्मकथनात्मक पुस्तक म्हणजे ‘Backstage’. लेखक Montek Singh Ahluwalia यांनी सिकंदराबादमधील साध्या सुरुवातीपासून नवी दिल्लीतील सत्ताकेंद्रांपर्यंतचा आपला विलक्षण प्रवास या पुस्तकातून मांडला आहे.

भारताने राज्यनियंत्रित अर्थव्यवस्थेतून बाजारआधारित अर्थव्यवस्थेकडे केलेल्या परिवर्तनात अहलुवालिया यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली. तीन दशकांहून अधिक काळ ते भारताच्या आर्थिक धोरणनिर्मितीच्या सर्वोच्च स्तरावर प्रभावी राहिले. या पुस्तकात भारताच्या अलीकडील आर्थिक आणि राजकीय इतिहासातील महत्त्वाच्या घटना, व्यक्तिमत्त्वे आणि संकटांचा सखोल आढावा घेतला आहे.

विशेषतः १९९१ च्या आर्थिक संकटाच्या काळातील सुधारणा प्रक्रिया, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF) कार्यक्रम आणि त्यासंदर्भातील धोरणात्मक निर्णय यांचा तपशील या पुस्तकात दिला आहे. त्या काळात वाणिज्य सचिव आणि वित्त सचिव म्हणून कार्यरत असलेल्या अहलुवालिया यांनी या सुधारणा भारतावर लादलेल्या नव्हत्या, तर त्या देशांतर्गत विचारमंथनातून जन्माला आल्या होत्या, असा ठाम युक्तिवाद मांडला आहे.

युनायटेड प्रोग्रेसिव्ह अलायन्स (UPA) सरकारच्या काळात नियोजन आयोगाचे उपाध्यक्ष म्हणून कार्य करताना त्यांनी आर्थिक वाढ, दारिद्र्यनिर्मूलनातील प्रगती, तसेच यूपीए-२ च्या काळातील धोरणात्मक अडचणी आणि भ्रष्टाचाराच्या आरोपांवरही स्पष्टपणे चर्चा केली आहे.

Backstage Marathi Book हे भारताच्या आर्थिक सुधारणा, धोरणनिर्मिती आणि आधुनिक राजकीय इतिहास समजून घेण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे वाचन आहे.