Gotavala | गोतावळा

‘गोतावळा’ ही आनंद यादव यांच्या लेखणीतून उतरलेली अत्यंत प्रभावी ग्रामीण कादंबरी असून, ती उपेक्षित, विस्थापित आणि संघर्ष करणाऱ्या माणसांच्या जीवनाचा जळजळीत वास्तववादी आलेख मांडते. माळरान, कोरडं जगणं, उद्ध्वस्त निसर्ग आणि माणसाचं आतून मोडत चाललेलं आयुष्य—या साऱ्यांचा विदारक संगम म्हणजे गोतावळा.

“जिवाला बरं नसल्यागत मळा दिसत हुता…” अशा अस्सल ग्रामीण भाषेतून सुरू होणारी ही कथा वाचकाला थेट माळावर नेऊन उभी करते. झाडं नाहीत, पाणी नाही, ढोरं नाहीत, पोरं नाहीत—आणि उरतो तो फक्त माणूस आणि त्याची असहाय्यता. गाव, माळ, समाज आणि नातेसंबंध यांचं विघटन या कादंबरीत ठळकपणे जाणवतं.

ही कादंबरी केवळ एका व्यक्तीची नाही, तर संपूर्ण समुदायाची व्यथा मांडते. विस्थापन, दारिद्र्य, उपेक्षा, ओळखीचा प्रश्न आणि “आपलं कुणीच नाही” ही तीव्र भावना—या साऱ्यांतून गोतावळा आकार घेतो. आनंद यादव यांची भाषा धारदार, वास्तववादी आणि अनुभवाच्या खोल गर्भातून आलेली आहे.

‘गोतावळा’ ही कादंबरी ग्रामीण वास्तव समजून घ्यायचं असेल, तर अपरिहार्य वाचन ठरते. ती वाचकाला अस्वस्थ करते, प्रश्न विचारायला भाग पाडते आणि ग्रामीण भारताच्या दुर्लक्षित बाजूकडे प्रामाणिकपणे पाहायला लावते.