Nangarani | नांगरणी

नांगरणी’ ही केवळ शेतीची प्रक्रिया नाही; ती जीवन घडवणारी, माणूस घडवणारी आणि समाज घडवणारी एक मूलभूत अवस्था आहे. आनंद यादव यांच्या आत्मकथनात्मक लेखनातील हा महत्त्वाचा खंड म्हणजे भूमी, श्रम, वेदना आणि निर्मिती यांचा सजीव अनुभव आहे.

कणखर सकसता निर्माण व्हावी म्हणून भूमी स्वतःवर धारदार अवजारांचे घाव सहन करते, सूर्यभट्टीत होरपळते—हीच नांगरणी. उत्तम पीक यावं म्हणून, माणूस, जनावरं, किडामुंग्या, पक्षी यांच्या जगण्यासाठी अन्न निर्माण व्हावं म्हणून पृथ्वी स्वतःला उघडं टाकते. या भूमीच्या उरस्फोडीतूनच हिरवं चैतन्य जन्माला येतं.

या पुस्तकात आनंद यादव आपल्या आयुष्यातील कठोर अनुभव, ग्रामीण वास्तव, आर्थिक संघर्ष, शिक्षणासाठी केलेली धडपड आणि माणूस म्हणून घडताना भोगलेली तगमग अत्यंत प्रांजळपणे मांडतात. *‘झोंबी’*मधील बालपणानंतरची ही अवस्था म्हणजे जीवनाच्या नांगरणीची सुरुवात—जिथे शरीर, मन आणि बुद्धी या तिन्ही पातळ्यांवर माणूस घडत जातो.

‘नांगरणी’ ही सर्जनशील वेदनेची कहाणी आहे—जिच्यातून भविष्याची पेरणी होते. ग्रामीण साहित्य, आत्मकथन आणि समाजसंस्कृती यांचा संगम असलेला हा ग्रंथ वाचकाला केवळ कथा सांगत नाही, तर जीवन समजावून देतो.