Gaon Tethe Dev | गाव तिथे देव | B. D. Kher | Marathi Social Novel

‘Gaon Tethe Dev’ (गाव तिथे देव) ही B. D. Kher लिखित सामाजिक आशयाची Marathi Novel आहे. ग्रामीण जीवन, बदलती सामाजिक मूल्यव्यवस्था, जातीय रूढी, प्रेम, कौटुंबिक नाती, आर्थिक परिस्थिती आणि माणसाच्या निर्णयांवर परिणाम करणाऱ्या सामाजिक दबावांचा वेध या कादंबरीत घेतला आहे.

कथेची सुरुवात कोकणातील आंबेगाव या छोट्याशा गावापासून होते. गावातील प्रतिष्ठित जमीनदार शिवाजीराव भोसले आणि शंकराच्या देवस्थानाचे पुरोहित त्र्यंबक गुरुजी यांच्या कुटुंबाभोवती कथा आकार घेते. गावातील परस्परांतील सलोखा आणि एकोप्याच्या पार्श्वभूमीवर पुढे शिक्षण, शहर आणि आधुनिक विचारसरणीमुळे या कुटुंबांच्या जीवनात बदल घडू लागतात.

त्र्यंबक गुरुजींचा मुलगा श्रीधर, त्याचा मुलगा जगन्नाथ आणि शिवाजीरावांची मुलगी जान्हवी यांच्या आयुष्याभोवती कथानक पुढे सरकते. शिक्षणासाठी गावाबाहेर पडलेल्या जगन्नाथ आणि जान्हवी यांच्या मनात प्रेम निर्माण होते. मात्र त्यांच्या प्रेमासमोर जातीय बंधने, कुटुंबाच्या परंपरा आणि ग्रामीण समाजाची मानसिकता उभी राहते.

शहरातील शिक्षण आणि बदलत्या विचारांच्या प्रभावामुळे दोघेही आपल्या निर्णयावर ठाम राहतात आणि विवाह करतात. मात्र विवाहानंतरचे आयुष्य अपेक्षेइतके सोपे राहत नाही. कौटुंबिक दुरावा, बदलती जीवनशैली, आर्थिक अपेक्षा आणि वाढता खर्च यामुळे जगन्नाथ अडचणीत सापडतो. परिस्थितीशी झगडताना तो चुकीच्या आर्थिक मार्गाकडे वळतो आणि त्याच्या नोकरीवरही संकट येते.

प्रेम, जातीय संघर्ष, कुटुंब, आर्थिक दबाव, नैतिक द्वंद्व आणि बदलत्या ग्रामीण समाजव्यवस्थेचे चित्रण करणारी ही कादंबरी वाचकाला अनेक प्रश्न विचारायला भाग पाडते. माणूस परिस्थितीसमोर किती झुकतो आणि योग्य-अयोग्य यांच्यातील संघर्षात कोणते निर्णय घेतो, याचा विचार या कथेतून करता येतो.

ग्रामीण महाराष्ट्राचे जीवन, सामाजिक बदल, कौटुंबिक नाती आणि वास्तववादी मराठी कादंबऱ्या वाचणाऱ्या वाचकांसाठी ‘गाव तिथे देव’ ही वाचनीय कादंबरी आहे.