Krantiphule | क्रांतिफुले | B. D. Kher | Chapekar Brothers Historical Novel

‘Krantiphule’ (क्रांतिफुले) ही प्रसिद्ध लेखक B. D. Kher (भा. द. खेर) लिखित चापेकर बंधूंच्या क्रांतिकारी जीवनावर आधारित ऐतिहासिक कादंबरी आहे. ब्रिटिश सत्तेच्या अत्याचाराविरुद्ध उभ्या राहिलेल्या चापेकर बंधूंच्या क्रांतिकारी संघर्षाची आणि २२ जून १८९७ रोजी घडलेल्या ऐतिहासिक घटनेची पार्श्वभूमी या कादंबरीत प्रभावीपणे मांडली आहे.

ब्रिटिशांच्या अत्याचारांना प्रत्यक्ष प्रतिकार करण्यासाठी चापेकर बंधूंनी सैन्यदलात प्रवेश करण्याचा प्रयत्न केला; मात्र त्यात यश न आल्याने त्यांनी हत्यारे मिळवून ती गुप्तपणे सुरक्षित ठेवण्यास सुरुवात केली. पुढे मुलांना एकत्र करून शस्त्र चालवणे, गोफणगुंडा फिरवणे यांचे प्रशिक्षण देत त्यांनी संघटनेची उभारणी केली.

याच काळात पुण्यात प्लेगची साथ पसरली आणि प्लेग नियंत्रणासाठी वॉल्टर चार्ल्स रॅन्ड याची नियुक्ती झाली. रॅन्डच्या कारकिर्दीत सामान्य नागरिकांवर, विशेषतः स्त्रिया आणि पुरुषांवर झालेले अत्याचार आणि मानवी प्रतिष्ठेची झालेली पायमल्ली यामुळे परिस्थिती अधिकच गंभीर बनली.

या अन्यायाविरुद्ध ‘आता हे सहन करायचे नाही’ या विचाराने पेटून उठलेल्या चापेकर बंधूंच्या क्रांतिकारी कारवाईचा निर्णायक टप्पा २२ जून १८९७ रोजी आला. त्यांच्या शौर्याची, धाडसाची आणि ब्रिटिश सत्तेविरुद्धच्या बंडाची कहाणी या कादंबरीतून उलगडते.

मात्र या क्रांतिकारकांच्या कृतीमागील उद्देश समाजाला कितपत समजला होता? त्यांच्या संघर्षामागे कोणती प्रेरणा होती? ‘क्रांतिफुले’ या ऐतिहासिक कादंबरीतून चापेकर बंधूंच्या जीवनातील संघर्ष आणि १८९७ च्या पुण्यातील ऐतिहासिक घटनांचा वेध घेता येतो.

Chapekar Brothers, 22 June 1897, Rand Assassination, Indian Freedom Struggle, Revolutionary History, Pune History आणि Marathi Historical Novels यांमध्ये रस असणाऱ्या वाचकांसाठी हे पुस्तक विशेष महत्त्वाचे आहे.